شروع رسمی فعالیتهای هیات مدیره فعلی: ۲۳ اردیبهشت تایید وزارت علوم برای هیات مدیره جدید و ۲۲ تیرماه ۱۴۰۳ تایید اداره ثبت شرکتها انجام شد. هیات مدیره جدید با اجماع همه اعضا تصمیم گرفت دکتر جبار رحمانی بهعنوان رییس هیات مدیره، آقای محمدرضا میری بهعنوان نائب رئیس و دکتر لیلا اردبیلی بهعنوان خزانهدار انتخاب شوند. دکتر روحالله نصرتی از اواخر سال قبل به دلیل مشغلههایی که داشتند استعفا داده و دکتر حمیدرضا قربانی به جای ایشان وارد هیات مدیره اصلی شد.
- توسعه کارگروههای تخصصی: نخستین ماموریتی که هیئت مدیره جدید برای خود تعریف کرد، راهاندازی کارگروههای تخصصی انسانشناسی با مدیریت یکی از صاحبنظران یا فعالان آن حوزه بود. مدیر هر کارگروه باید دانشاموخته یا دانشجوی دکترای انسانشناسی یا حوزههای مرتبط میبود. خوشبختانه این طرح با استقبال گستردهای روبرو شد و مجموعا ۳۲ کارگروه تشکیل شد. شاید مهمترین ویژگی فعالیتهای این دوره انجمن، حضور پررنگتر نسل جوان متخصصان، دانشآموختگان و دانشجویان در برنامهها و مدیریت این برنامهها توسط همین گروه بود.
- تعداد برنامههای انجامشده: کارگروهها در این مدت در قالبهای مختلف همایش و سمینار و نشست تخصصی، کارگاه، نقد کتاب و… برگزار کردند. مجموع برنامههای برگزارشده کارگروههای مختلف انجمن در این مدت (از تیر ۱۴۰۳ تا بهمن ۱۴۰۴)، ۲۲۷ برنامه در کارگروهها و هیات مدیره (۱۱۵ برنامه در سال ۱۴۰۳ و ۱۱۲ برنامه در سال ۱۴۰۴) بود که در نوع خود قابل توجه است. همکاری در برگزاری ۶ همایش، کنفرانس و سمپوزیوم ملی نیز انجام شده است که شرح این فعالیتها در سایت انجمن انسانشناسی ایران و همچنین کانال اطلاعرسانی آن وجود دارد.
- توسعه برنامههای بینالمللی: برای آشنایی هرچه بیشتر با متخصصان انسانشناسی در دیگر کشورها تلاش شد نشستهایی مشترک با آنها برگزار شود که در این راستا نشستهایی با انسانشناسان خارجی متخصص ایران، از جمله ویلیام بیمن و مری هاگلند (هر دو از امریکا) و مگدالنا رودزیویچ (از لهستان) انجام شد.
- کارگاههای عملی و میدانی معطوف به اشتغال: در راستای توسعه فرصتهای تجربه میدانی و کاری برای دانشآموختگان و علاقهمندان انسانشناسی، ایده کارگاههای مردمنگاری در بستر فرهنگهای محلی مطرح و اجرا شد که در این راستا با توجه به هزینههایی که این نوع کارگاهها داشتهاند، با نهادها و مراکز مختلف از منطقه آزاد قشم، سازمان فرهنگی هنری شهرداری اصفهان، انجمن ادبی دزفول، موسسه روایت و صندوق آروند رایزنیهایی صورت گرفت تا بخشی از هزینه کارگاههای پوشش داده شود. این کارگاهها در شهرهای قشم، دزفول، رشت، اصفهان و تهران با هدف زمینهسازی برای فرصتهای شغلی محدود برای برخی پژوهشگران میدانی برتر برگزار شد. از این رو این کارگاهها در مواردی با هدف درآمدزایی و گاه بدون سود اقتصادی و با هدف تامین هزینه حضور و اقامت علاقهمندان در شهرهای مقصد برگزار شد. ایده اصلی این کارگاهها آموزش مردمنگاری در محیط و اقعی فرهنگهای محلی ایران بود.
- کارگروههای برتر: کارگروههای «انسانشناسی پزشکی»، «انسانشناسی شناختی»، «انسانشناسی جنسیت»، «انسانشناسی دولت»، «انسانشناسی باستانشناختی»، «منبعشناسی و کتابشناسی انسانشناسی» و «انسانشناسی اساطیر» بیشترین فعالیتها را داشتند.
- همکاری بین نهادی: بسیاری از این برنامهها با همکاری نهادهای دانشگاهی، علمی-پژوهشی، دولتی یا بخش خصوصی برگزار شد که مجموعا در این مدت با پنجاه نهاد همکاری صورت گرفت. تقریبا همه این همکاریها در چهارچوب تفاهمنامههای همکاری صورت گرفت.
- تاسیس شعبههای جدید استانی: به جز شعبهها و شاخههای انجمن که تا پیش از این در برخی استانها شامل مازندران و دانشگاه علامه) شکل گرفته بود، از سال ۱۴۰۳ سه شعبه جدید در استانهای یزد، کرمان و خراسان رضوی تاسیس گردید و شعبه غرب مازندران در چالوس که در دوره قبلی تاسیس شده بود، فعال شد.
- همکاری انتشاراتی: با برخی ناشران تخصصی حوزه انسانشناسی و نشریات علوم اجتماعی نیز تفاهمنامههایی امضا شد. از جمله نشر آرما، فصلنامه پژوهشهای جامعهشناسی معاصر، فصلنامه پژوهشهای باستانشناسی زاگرس.
- توسعه فرصتهای کار دانشجویی برای علاقهمندان در فضای انجمن. حضور سه نفر از دانشجویان (خانم رفیعی- دانشجوی دکتری در پاریس)، میلاد یزدچی (دانشجوی دکتری دانشگاه تهران، همکار صندوق آروند و موسسه حامی) و خانم قنادزاده (دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهران) بخشی از این فرصت تجربه کاری و آموزش بین نسلی برای دانشجویان این رشته بود.
- تدوین برنامه چهار ساله برای جهتدهی منسجم به فعالیتها .
- حل مسائل و بحرانهای به ارثرسیده از دورههای قبل: دو مساله حقوقی و مالی از هیات مدیره دوره قبل به هیات مدیره فعلی رسیده است که هم چالش حقوقی بودند و هم چالش مالی. مساله پروژه پژوهشگاه میراث فرهنگی و نبود گزارش دقیق از آن و روشن نشدن تکلیف پول مجری که به حساب انجمن واریز شده و توسط رییس وقت انجمن در دوره قبل، مصرف شده است؛ همچنین مساله سنوات یازده ساله منشی انجمن و مطالبه این سنوات از طریق شکایت از انجمن که توسط ایشان انجام شد.
- سیاستگذاری جدید برای مجله و تلاش برای استاندارد سازی آن (گزارش آن توسط آقای دکتر هاشمی مقدم ارائه خواهد شد). گزارش تفصیلی از وضعیت نابسامان مجله و خطاها و فعالیتهای گاه غیرقانونی در دوره مدیریت و سردبیری قبلی در گزارش خاصه مجله آورده شده است.
با این وجود، انجمن انسانشناسی محدودیتها و مشکلات خاص خودش را دارد. انجام فعالیتهای یادشده و اداره امور و فراهم کردن تسهیلات اولیه برای فعالیتهای کارگروهها نیازمند نیروی انسانی و منابع مادیای است که متاسفانه انجمن از این لحاظ در مضیقه است. از این رو، فعالیتهای بیشتر انجمن که مبتنی بر حضور داوطلبانه همکاران علمی بوده، میتواند با کمکهای داوطلبانه حامیان فعالیتهای علمی، هرچه بیشتر توسعه پیدا کند. اهمیت این موضوع زمانی برجستهتر میشود که بدانیم بیشتر نهادهای علمی مستقل در سطح جهان، با کمک افراد و نهادهای غیردولتی شکل گرفته و تقویت میشود.
به همین سبب از همه کسانی که تمایل دارند حمایتهای مادی و غیرمادی از فعالیتهای انجمن داشته باشند درخواست میشود از طریق راههای ارتباطی زیر، برای هماهنگی و همکاری و حمایت بیشتر اعلام آمادگی کنند: ایمیل Asi.org.ir@gmail.com
پیرو اعتراضات مکرر و نامههای مفصل چند صفحهای دکتر رفیعفر علیه هیات مدیره فعلی و عملکرد آن به اعضای هیات مدیره و کمیسیون انجمنهای علمی وزارت علوم، لازم به توضیح است که با وجود آنکه انتخاب رییس انجمن و نایب رییس و خزانهدار از طریق انتخابات و با اجماع تام همه اعضا انجام شد، ایشان این انتخاب جمعی را قبول نداشتند و قوانین شخصی خودشان را بر قواعد اساسنامهای ترجیح میدادند.
ضمنا دکتر رفیعفر بهعنوان رییس هیات مدیره دوره قبل، گزارش مالی مستند و مکتوبی در خصوص عملکرد مالی دوره خود ارائه نکردند و علیرغم پیگیریهای مکرر و نامههای متعدد، از این کار خودداری نمودند. ضمن انکه ایشان بهعنوان مدیرمسئول و سردبیر مجله نامه انسانشناسی اقدام به استخدام منشیای کرده بودند که از نظر قانونی برای او حق بیمه از طرف کارگاه بیمه فصلنامه رد میشد. با وجود نامهنگاری مفصل با ایشان، مستندی برای استخدام این فرد یا حتی گزارش مالیای از مجله هم ارائه نکردند. در نهایت این نیروی استخدامی توسط ایشان با شروع دوره هیات مدیره جدید ادعای دریافت سنوات داشتند که طی شکایتی، در نهایت مبلغ ۸۴ میلیون تومان از انجمن بابت این موضوع سنوات و استخدام در مجله دریافت کردند؛ در حالیکه دکتر رفیعفر نه تنها مستندی بر این موضوع نداشتند صرفا جهت تحت فشار گذاشتن انجمن این موضوع را تشدید کردند. البته از نظر قانونی به دلیل رد شدن بیمه، انجمن موظف به پرداخت این سنوات میشد.
همه فعالیتهای علمی و همکاریها و پرداختهای مالی انجمن با مصوبههای هیات مدیره انجام شده است. با وجود نامهنگاریهای متعدد بازرس جهت اشکالتراشیهای فراوان و مداخلهها و مانعتراشیها، و علیرغم دعوت چندین باره شفاهی و مکتوب از ایشان برای حضور در دفتر انجمن ایشان از این کار خودداری کردند.
با وجود این اعتراضات و مداخلههای غیر مستقیم در فعالیتهای هیات مدیره، گزارش علمکرد فوق و همچنین گزارش مالی این دوره هیات مدیره در مجمع ارائه شد و مورد تایید و تصویب اکثریت اعضای پیوسته قرار گرفت.
جبار رحمانی
رییس هیات مدیره انجمن انسانشناسی ایران