در جلسه مجمع عمومی و فوقالعاده انجمن انسانشناسی ایران در روز ۲۹ بهمن ۱۴۰۴، بازرس این دورة انجمن که پیش از این رئیس انجمن، مدیرمسئول نشریه نامه انسانشناسی و همزمان سردبیر آن بود، اتهاماتی را علیه مدیریت کنونی انجمن و نشریه نامه انسانشناسی وارد کرد که در گزارش پیش رو، صرفا به اتهامات ایشان درباره وضعیت نشریه پاسخ داده خواهد شد. یادآوری میشود بخش زیادی از این موارد در روز نشست و پس از ایراد اتهامات ایشان، توسط جانشین سردبیر نامه انسانشناسی همراه با پاورپوینت و اسلایدهایی که حاوی تصاویر و اسنادی از نشریه بود، ارائه گردید. اکنون و در اینجا همان گزارش بهصورت کاملتر و همراه با پاسخ به دور دوم اتهامات سردبیر پیشین (که در نشست یادشده به دلیل کمبود زمان، اجازه پاسخ داده نشد) برای ثبت در سوابق و آرشیو انجمن ارائه میشود.
چکیده گزارش:
۱- مدیرمسئول و سردبیر پیشین نشریه برخلاف روال قانونی، چندین ماه از تحویل دادن نشریه خودداری کرد و نهایتا دسترسی ایشان به نشریه از سوی نهادهای مسئول و ذیربط قطع و به رئیس انجمن تحویل گردید.
۲- نشریه به دلیل تاخیر در انتشار سه شماره، در آستانه لغو امتیاز بود؛ چیزی که پیش از این نیز در دوره سردبیر قبلی تجربه شده بود.
۳- برخی مقالات دریافتی، بیش از سه سال بلاتکلیف مانده و مسئولان پیشین نشریه بعضا پس از دریافت هزینه بررسی اولیه (که اکنون غیرقانونی است)، دیگر به پیامها و پیگیریهای نویسندگان هیچ پاسخی نمیدادند.
۴- برخلاف بند قبلی، برخی مقالات خود مسئولان وقت نشریه در کوتاهترین زمان ممکن و بدون انجام حتی یک داوری و یا پرداخت کمترین هزینهای، منتشر میگردید. ضمن آنکه بعضا در یک شماره ۴ مطلب از شخص سردبیر منتشر میشد که در تاریخ نشریات علمی کشور بیسابقه است.
۵- علیرغم گذشت ۲۳ سال از راهاندازی نشریه نامه انسانشناسی، این نشریه همچنان بدون کد بینالمللی DOI برای مقالات، بدون رتبه ISC و بدون حتی یک عضو بینالمللی در هیئت تحریریه منتشر میشد و هرگز رتبهاش در وزارت علوم بالاتر از ب نرفت.
۶- در بازة زمانی سه ماهه از مدیریت نشریه توسط تیم جدید، همه مقالات بلاتکلیف تعیین وضعیت و بسیاریشان منتشر شدند؛ بازة زمانی بررسی اولیه، داوری و تعیین تکلیف مقالات جدید به زیر ۴۵ روز رسید؛ با انتشار دو شماره نشریه از خطر لغو امتیاز رهایی یافت؛ انشاءالله با انتشار شمارة بعدی تا پایان اسفندماه، این نشریه پس از سالها به وضعیت انتشار منظم و بهموقع میرسد؛ برای همه مقالاتی که در دو شمارة اخیر منتشر شده کد DOI دریافت شد؛ همه فعالیتهای دریافت رتبه ISC انجام شده و انشاءالله نشریه به زودی دارای رتبه خواهش شد؛ اعضای بینالمللی به هیئت تحریریه افزوده گردید؛ دیگر هزینه بررسی اولیه مقاله دریافت نمیشود و صرفا پرداخت هزینه نهایی پیش از انتشار الزامی است؛ برای نخستین بار و در راستای شفافسازی، در صفحه نخست هر مقاله تاریخ دریافت، تاریخ بازنگری و تاریخ پذیرش نهایی مقاله درج میشود؛ از شماره بعدی (۴۱) با صفحهآرایی حرفهایتر و از دو شمارة بعدی (۴۲) مقالات با چکیده مبسوط (۱۵۰۰ واژهای) انگلیسی منتشر خواهند شد؛ انشاءالله دیگر تغییرات ریز و درشت در راستای افزایش کیفیت نشریه ادامه خواهد داشت.
گزارش تفصیلی همراه با اسناد و مدارک فراوان را در ادامه خواهید خواند.
گزارش تفصیلی:
شیوه تغییر مدیریت:
از آنجا که نامه انسانشناسی وابسته به انجمن انسانشناسی ایران است، مدیر مسئول آن قانونا رئیس انجمن انسانشناسی است و سردبیر نیز از سوی ایشان تعیین میگردد. با آنکه دکتر جبار رحمانی بهعنوان رئیس جدید انجمن در زمستان ۱۴۰۲ در یک فرایند رأیگیری از سوی هیئت مدیره انجمن انتخاب و در اردیبهشت ۱۴۰۳ از سوی وزارت علوم و ثبت شرکتها تایید گردید، رایزنیها برای پرهیز از پیگیری قانونی به جایی نرسید و نهایتا با نامهنگاری با وزارت علوم، وزارت ارشاد و سامانه سیناوب (میزبان سایت نشریه)، در تاریخ ۲۲ آبان ۱۴۰۴ بود که گذرواژه سامانه این نشریه از سوی سایت میزبان در اختیار رئیس جدید انجمن قرار گرفت. ایشان که اکنون مدیرمسئول نشریه محسوب میشد، دکتر مهرداد عربستانی، دانشیار انسانشناسی دانشگاه تهران را بهعنوان سردبیر انتخاب کردند. اگرچه معمولا سردبیر دارای درجه استادی است، اما بسیاری از نشریات با ذکر توضیح به کمیسیون نشریات وزارت علوم، سردبیرشان را از میان افراد داری رتبه دانشیاری انتخاب میکنند. رحمانی هم در نامه به این کمیسیون اشاره کرد که اگرچه دکتر عربستانی دانشیار است، اما به چند دلیل ایشان را بهعنوان سردبیر پیشنهاد میدهد: نخست اینکه شاخص تاثیرگذاری علمی (H-index) و همچنین تعداد ارجاع به مقالات (Citation) ایشان بالاتر از دکتر رفیعفر است که درجه استادی دارد. دوم آنکه دکتر عربستانی عضویت در هیئت تحریریه چندین نشریه پژوهشی و نیز ریاست انجمن انسانشناسی در سالهای ۱۳۹۶-۱۳۹۹ را در کارنامه خود دارد. سوم آنکه شوربختانه هیچ عضو هیئت علمیای در ایران نداریم که با مدرک انسانشناسی، استاد تمام باشد (حتی دکتر رفیعفر هم مدرک دکترایشان «پیش از تاریخ» است و هیچ کجا در مدرکشان اشارهای به رشته انسانشناسی نشده). البته دکتر ناصر فکوهی (که اکنون بیشتر در خارج از ایران به سر میبرد) و دکتر نعمتالله فاضلی دو استاد تمامی هستند که مدرکشان انسانشناسی است، اما هر دو بازنشسته شدهاند (خود دکتر رفیعفر هم بازنشستهاند). یادآوری میشود بازنشستگی مانعی برای انجام فعالیتهای علمی همچون مدیرمسئولی و سردبیری نیست؛ اما ترجیح نشریات استفاده از کادر هیئت علمی است. پس از تغییر مدیریت، مدیر مسئول، سردبیر و اعضای هیئت مدیره نامه انسانشناسی در نخستین گام، اقدام به اولویتبندی اقدامات آتی برای پیشگیری از لغو امتیاز، تعیین تکلیف مقالات بلاتکلیف، و برنامهریزی برای ارتقای کیفی مجله کردند، و بر پایة برنامه اقدام فعالیتشان را آغاز نمودند.
جلوگیری از لغو امتیاز نامه انسانشناسی:
پس از تحویل گرفتن مدیریت نشریه، مشخص شد که کمیسیون نشریات وزارت علوم تا ۳۰ دیماه فرصت داده که شمارههای عقبافتادة نشریات بهروز رسانی شود و هر نشریهای که تا آن تاریخ بهروز رسانی نشود، لغو امتیاز خواهد شد. این در حالی بود که نامه انسانشناسی دو شماره عقب بود و باید در ۶۸ روز باقیمانده، به اندازه دو شماره، یعنی ۲۴ مقاله پژوهشی منتشر میکرد (البته شماره سوم هم باید تا پایان اسفند منتشر میشد). این در حالی است که تنها ۴ مقاله داوری و تایید نهاییشده در سامانه نشریه وجود داشت. بقیه مقالات موجود در سامانه بررسی اولیه شد و هر کدام شرایط اولیه را داشت، به دبیران تخصصی فرستاده و پس از تایید آنها، به دو داور فرستاده میشد. حتی همان ۴ مقاله پیش هم دوباره مورد داوری قرار گرفت. با داوران تماس تلفنی گرفته میشد و ضمن بیان شرایط حساس و احتمال لغو مجوز نشریه، از آنان خواهش میشد در کوتاهترین زمان ممکن (زیر یک هفته) نتیجه داوری را اعلام کنند. خوشبختانه همه داوران احساس مسئولیت کرده و کمال همکاری را در این امر داشتند. بسیاری مقالات رد شد، برخی نیازمند بازنگری کلی و برخی دیگر نیازمند بازنگری جزئی تشخیص داده شد. با نویسندگانی که مقالاتشان از سوی داوران تایید اولیه شده بود تماس گرفته و تاکید گردید در کوتاهترین زمان ممکن اصلاحات مد نظر داوران را اعمال کنند. مقالات اصلاحشده همراه با نامه «پاسخ به داوران» دریافت گردید. چنانچه اصلاحات جزئی بود، دبیر تخصصی اصلاحات مقاله را با دیدگاه داوران تطبیق میداد و چنانچه مشکلی نداشت، به سردبیر میفرستاد. اما چنانچه اصلاحات کلی بود، عموما به داوران فرستاده میشد تا خودشان بر روند اصلاحات نظارت داشته باشند. اما چنانچه نویسندهای به نتیجه یک داوری اعتراض داشت و اصلاحات خواستهشده را وارد نمیدانست، دبیر تخصصی یا سردبیر هم ایرادات داور و هم جوابیه نویسنده را بررسی کرده و تصمیم نهایی را برای پذیرش یا رد مقاله میگرفتند. اما چنانچه نتایج هر دو داوری تقریبا شبیه یکدیگر بود، چنین اعتراضی وارد دانسته نمیشد. از مجموع مقالات موجود در سامانه نشریه، ۱۲ مقاله قابل انتشار ارزیابی گردید که چون دو نویسنده نتوانستند در موعد مقرر اصلاحات لازم را انجام دهند (و مقالهشان به شماره بعدی موکول شد)، دو مقاله توسط تیم جدید دریافت، داوری و آماده انتشار شد. فرایند ویراستاری هم توسط دو ویراستار بهطور همزمان انجام گردید و نهایتا فایلهای نهایی در اختیار صفحهآرا قرار گرفت. بدین ترتیب شماره ۳۹ (که باید پاییز و زمستان ۱۴۰۳ منتشر میگردید) آماده انتشار شد.
اما همچنان مشکل ۱۲ مقاله برای شماره ۴۰ باقی بود. برای رفع این مشکل، از همان روزهای ابتدایی تحویل گرفتن نشریه و همزمان با پیش بردن کار بررسی مقالات شماره ۳۹، تیم جدید نشریه با استادان انسانشناسی و علوم اجتماعی در دانشگاهها، پژوهشگاهها و پژوهشکدههای سراسر کشور تماس گرفته و از ایشان دعوت گردید چنانچه مقالهای آماده انتشار یا در دست نگارش دارند و به حوزه انسانشناسی مربوط است، با توجه به شرایط خاص نامه انسانشناسی، آنرا برای این نشریه بفرستند. در این مرحله نیز از همراهی و همدلی صمیمانه و علمی نویسندگان و استادانی از گروه انسانشناسی دانشگاه تهران، گروه انسانشناسی دانشگاه مازندران، گروه انسانشناسی دانشگاه یزد، پژوهشکده مردمشناسی وزارت میراث فرهنگی، پژوهشگاه فرهنگ و علوم انسانی، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی و… باعث گرد آمدن تعداد کافی مقاله شد و هر دو شماره به موقع به انتشار رسید. با این کار، خطر لغو مجوز این نشریه رفع گردید.
یادآوری میگردد این نخستین باری نبود که نامه انسانشناسی با چنین خطری روبرو بوده است. پیش از این نیز به دلیل تاخیر در انتشار بهموقع، کمیسیون نشریات وزارت علوم این نشریه را از فرایند ارزشیابی نشریات علمی کنار نهاده بود. برای نمونه در سال ۱۳۹۸ که چنین مشکلی برای این نشریه پیش آمد، سردبیر وقت در یادداشتی (سخنی کوتاه با کمیسیون نشریات) در صفحات ۱۳ تا ۱۶ شماره ۲۹ با ادبیاتی تند به کمیسیون نشریات وزارت علوم تاخت که چرا این نشریه را از فرایند ارزیابی کنار نهادهاند؟
توجیهات دکتر رفیعفر برای تاخیر در انتشار این مجله بیشتر حول نبود مقاله با کیفیت کافی برای انتشار در این مجله است. با نگاهی به مقالاتی که در عنوانشان عبارتهایی همچون انسانشناسی، انسانشناسانه، انسانشناختی، مردمنگاری، مردمنگارانه، مردمشناسی، مردمشناختی، مردمشناسانه و… دارند و در نشریات جامعهشناسی و دیگر حوزههای علوم اجتماعی و انسانی منتشر میشوند، یا باید به نادرستی این توجیه پی برد یا کل آن نشریات را فاقد کیفیت لازم دانست. از سوی دیگر، در تیتر بعدی نشان خواهیم داد که مشکل اصلی تیم قبلی نشریه نامه انسانشناسی نه تعداد پایین مقالات با کیفیت، بلکه عدم رسیدگی و پاسخگویی درباره مقالاتی است که به دستشان میرسید.
ساماندهی مقالات بلاتکلیف:
هنگامی که مدیریت سامانه نشریه نامه انسانشناسی به دست تیم جدید افتاد، با نگاهی به صفحه سردبیری و مقالات موجود در آن مشخص گردید که از ۳۸ مقاله موجود، بیشترشان بیش از یک سال و بعضا بیش از سه سال از دریافتشان گذشته، بدون آنکه به وضعیتشان رسیدگی شده یا به پیامها و درخواستهای مکرر نویسندگان پاسخی داده شده باشد.
تصویر
بنابراین فهرستی از همه این مقالات، نام نویسندگان و شماره تلفنهایشان توسط مدیر داخلی جدید تهیه و با تک تک آنها تماس گرفته شد. بسیاریشان میگفتند پس از دریافت نکردن پاسخ از نشریه، مقالهشان را در نشریات دیگر منتشر کردهاند یا دیگر تمایلی به انتشار مقالهشان در نامه انسانشناسی ندارند.
فهرست برخی مقالات که پس از دریافت نکردن پاسخ و نا امیدی از نامه انسانشناسی، در نشریات دیگر منتشر شدند.
سوابق این مقالات در سامانه نشان میداد که بعضا علیرغم پرداخت هزینه بررسی اولیه (که کمیسیون نشریات نامه رسمی مبنی بر غیرقانونی بودن این کار فرستاده)، نه تنها مقالهشان بررسی نمیشد، بلکه به پیامها و نامههای پیگیریشان هم هیچ پاسخی داده نشده بود.
نمونهای از پیامهای بیپاسخ نویسندگان مقالات
اما بقیه که همچنان تمایل به انتشار مقالهشان در نشریه داشتند، اطلاع دادند و مقالات این افراد، همانگونه که بالاتر شرح داده شد، در کمتر از یک ماه تعیین تکلیف گردید. اکنون متوسط بازة زمانی بررسی اولیه مقالات توسط دبیر تخصصی به زیر سه روز و فرایند داوری و تعیین تکلیف مقالات از زمان فرستادن توسط نویسنده، به زیر ۴۵ روز رسیده است.
البته دکتر رفیعفر در جلسه مجمع ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ در پاسخ به این انتقاد، گفتند دلیل بلاتکلیفی این مقالات یا پیدا نکردن داور مناسب برای این مقالات بود یا آنکه مقالات از نظر نشریه قابل پذیرش نبود، اما نویسندگان تلفنی از ما میخواستند که عدم پذیرش برای مقالهشان در سامانه ثبت نکنیم تا بهعنوان نویسنده بدسابقه شناخته نشوند. این توجیه به چند دلیل نادرست است: نخست اینکه این مقالات بعضا حتی برای دبیر تخصصی هم فرستاده نشده بودند؛ دوم اینکه موضوع این مقالات نشان میدهد داور به اندازه کافی در آن حوزه وجود دارد؛ و سوم پیامهای گلایهآمیز نویسندگان این مقالات در سامانه که پاسخی دریافت نکردند، خلاف این ادعا را نشان میدهد. در اینجا و بهعنوان نمونه، دلایل آخرین مقالاتی که بازپس گرفته شده عینا و به ترتیب نقل قول میگردد:
- کد ۱۵۸۰: «عدم توجه و پیگیری دستنوشته ارسالی برای مدت زمان طولانی».
- کد ۱۵۷۴: «به دلیل نیاز فوری به اعمال تغییرات اساسی در نسخه کنونی مقاله و آمادهسازی آن برای استفاده در فرآیند دانشگاهی، تقاضا دارم مقاله از روند بررسی خارج شود». یادآوری میگردد این مقاله پنج ماه در انتظار بررسی اولیه بود.
- کد ۱۵۶۶: «با سلام. عدم داوری در مدت زمانی طولانی ارسال مقاله توسط نویسنده و عدم پاسخگویی نشریه در جواب به سوال نویسنده در پیام ارسالی».
- کد ۱۵۶۴: «به دلایل بررسی طولانی مدت مقاله و عذم پاسخگویی کارشناسان مجله».
- کد ۱۵۶۳: «عدم ارسال به داوری».
پایان دادن به انتشار بیضابطه مقالات:
در حالیکه در بالا نشان داده شد بعضا مقالات سه سال معطل و بیپاسخ میماندند، اما نگاهی به آرشیو و سامانه نشریه نشان میدهد که تیم پیشین نشریه، از جمله سردبیر و همچنین بعضا دکتر رفیعفر در یک شماره چهار مطلب متنوع از خود منتشر کرده است.
چهار نوشتة همزمان سردبیر در شماره ۲۸ نشریه
بر پایه قواعد نشریات علمی، دوفصلنامهها (همچون نامه انسانشناسی) باید در هر شماره، ۱۲ مقاله علمی منتشر کنند. اما سردبیر پیشین که نتوانسته بود برای شماره ۲۸ بیش از ۷ مقاله گردآوری کند، تلاش کرد با انتشار چند مطلب متفرقه، دست کم از نظر حجمی تعداد نوشتههای منتشرشده در نشریه را افزایش دهد. اینکه یک نفر در یک شماره نشریه علمی چهار مطلب از خود منتشر کند، تا آنجا که نگارنده میداند در ایران بیسابقه است. اما نکته عجیب اینکه در بین این چهار مطلب، تنها یکیشان مقاله پژوهشی مشترک با دستیار سردبیر، آقای سیدمحمد چاوشی بود، که آن هم شیوه انتشار غیرعلمی و غیرحرفهای داشت. بر پایه سوابق موجود در سامانه، یکی از نویسندگان را بهعنوان دبیر تخصصی و دیگری را بهعنوان داور پیشنهاد میکنند. یعنی تعارض منافع آشکاری که در هیچ نشریه علمی دیده نمیشود. این مقاله مشترک سردبیر و دستیار سردبیر، در یک فرایند کاملا غیرقانونی و پر ابهام، بدون حتی یک داوری ساده منتشر گردید. البته پس از انتشار، سردبیر سوابق این مقاله را از بخش مقالات منتشرشدة سامانه پاک کرد، اما همچنان در بخش مقالات حذفشده در دسترس است.
نام هر دو نویسنده بهعنوان داور پیشنهادی و دبیر تخصصی. تاریخ حذف مقاله از بخش مقالات منتشرشده سامانه.
این رفتار از سوی سردبیر و دستیار ایشان در موارد دیگری هم تکرار شده است. برای نمونه در آخرین شمارهای که از سوی تیم پیشین نشریه منتشر گردید، دکتر چاوشی بهعنوان دستیار سردبیر، مقاله خود را ابتدا در سامانه بارگذاری کرده، سپس بدون حتی یک داوری یا طی کردن هرگونه مرحلهای، پذیرش گرفته و دست آخر هم منتشر شده است.
تصویر مراحل پذیرش مقاله «دندان از منظر انسانشناسی دندان» نوشتة دستیار سردبیر
ایشان مجموعا چهار مقاله در نامه انسانشناسی منتشر کرده که هر چهار مقاله به همین شیوه و بدون یک ارزیابی اولیه یا داوری منتشر شده است.
البته دکتر چاوشی سالها (حتی زمانی که هنوز دانشجوی دکترا بود) یکتنه دبیر تخصصی این نشریه بود. اصولا فلسفه دبیر تخصصی در نشریات این است که هر مقاله را با توجه به حوزه تخصصی دبیر، برای او بفرستند تا کیفیت اولیه مقاله را تایید کند و سپس برای داوری برود یا به نویسنده برگردانده شود. کمیسیون نشریات هم چندین بار تاکنون در نامههایی که به نشریات فرستاده، بر مشخص شدن نام دبیران علمی تاکید کرده است.
ستون هفتم، نام دبیر تخصصی را نشان میدهد که برای همه مقالات یک نفر است.
دکتر چاوشی همچنین خودشان تنها داور بسیاری از مقالات منتشر شده هم بودند. یعنی مقالاتی که در دوره سردبیری دکتر رفیعفر در نامه انسانشناسی منتشر میگردید، یا اصلا داوری نمیشد (مانند مقالات خودشان که در بالا نشان داده شد)، یا شمار زیادی از آنها توسط آقای چاوشی داوری میشد، یا دست بالا توسط تنها یک نفر دیگر داوری میشد (در حالیکه در آییننامه نشریات علمی صراحتا قید شده هر مقاله باید توسط دست کم دو و دست بالا سه داور ارزیابی شود). برای نمونه در آخرین شماره منتشرشده با سردبیری دکتر رفیعفر (شماره ۳۸)، از مجموع ۱۲ مقاله، ۸ مقاله بهصورت تکنفره داوری شده و ۴ مقاله دیگر اصلا داوری نشده (بلکه دکتر چاوشی بهعنوان دبیر تخصصی نکاتی را به نویسنده گفته اصلاح کند یا مقاله به همان شکل قابل پذیرش است). ۲ مقاله از آن ۸ مقاله هم توسط خود آقای چاوشی داوری شده. یعنی ایشان ۲ مقاله را مستقیما داوری کرده و ۴ مقاله را هم بهعنوان دبیر تخصصی، به جای داور نظر داده است که حتی اگر آنها را هم بهعنوان داوری بپذیریم، دو نکته قابل چشمپوشی نیست: نخست اینکه هیچیک از مقالات توسط دو داور ارزیابی نشده و همهشان تکداوره بوده؛ دوم اینکه ۶ مقاله از ۱۲ مقاله توسط خود آقای چاوشی داوری (یا تصمیمگیری) شده است.
ارتقای کیفی نشریه:
علیرغم اینکه نامه انسانشناسی ۲۳ سال سابقه انتشار دارد، اما همچنان برخی موارد مهم برای ارتقای رتبه و امتیاز نشریه را انجام نداده بود و همین باعث شد بسیاری از نشریات که پس از نامه انسانشناسی آغاز به کار کردند، رتبه و امتیازشان بسیار بهتر و بالاتر از این نشریه شود. برای نمونه، این تیم جدید نشریه بود که برای نخستین بار کد بینالمللی DOI برای مقالات شمارههای ۳۹ و ۴۰ گرفت. همچنین تاکنون این نشریه در پایگاه ISC هیچ رتبهای نداشت؛ که اکنون کارهای دریافت این رتبه در حال انجام است. ضمن آنکه هیچ هیئت تحریریه بینالمللی هم در این نشریه نداشتیم که در همین مدت کوتاه دو عضو بینالمللی به نشریه افزوده شده و در حال رایزنی با چند استاد تمام بینالمللی دیگر برای پیوستن به هیئت تحریریه این نشریه هستیم. همچنین برای نخستین بار پس از ۲۳ سال، در صفحه نخست هر مقاله تاریخ دریافت، تاریخ بازنگری و تاریخ پذیرش نهایی آن مقاله درج میگردد. این کار که با هدف شفافسازی صورت میگیرد، یکی از انتقادات دکتر رفیعفر را در جلسه مجمع در پی داشت که چگونه میشود یک مقاله در این مدت کوتاه ارزیابی، داوری، بازنگری و پذیرش نهایی قرار بگیرد؟ البته بالاتر توضیح داده شد که حتی برخی مقالات در دوره سردبیری ایشان بدون انجام ارزیابی و داوری هم ممکن بود زمان بیشتری بگیرد. با این همه یادآوری چند نکته در این باره ضروری است: نخست اینکه همه مراحلی که مقالات در سامانه نشریه طی میکنند در دسترس است و تیم جدید آمادگی دارد در حضور بازرس وزارت علوم، همه مراحل تک تک مقالات منتشرشده در دوره جدید را در معرض نمایش دیگران بگذارد و چنانچه ابهامی وجود داشت، پاسخ دهد (همه مقالات بدون استثنا پس از تایید از سوی دبیر تخصصی، توسط دو داور ارزیابی شده و سپس به نویسندگان برای انجام اصلاحات برگردانده شده است. در صورت انجام اصلاحات لازم، نویسنده هزینه انتشار را واریز کرده و سپس مقاله ابتدا به ویراستار ادبی و سپس صفحهآرا فرستاده میشد). نکته دوم اینکه کوتاهتر شدن زمان بررسی مقالات (به شرط رعایت فرایندهای قانونی) باعث کسب امتیاز از سوی نهادهای نظارتی همچون وزارت علوم میشود؛ اما سردبیر پیشین با توجه به سابقه مدیریت خودشان که برخی مقالات بیش از سه سال بلاتکلیف میماندند، تعیین تکلیف سریعتر مقالات را یک عیب میدانند. بههرحال تلاش میشود با همکاری داوران گرامی، فرایند تعیین تکلیف مقالات از زمان ثبت در سامانه تا پذیرش یا رد نهایی زیر ۴۵ روز تثبیت شود.
البته تغییرات ریز و درشت دیگر هم در راستای افزایش کیفیت و جایگاه این نشریه در حال انجام است که امیدواریم با همکاری همه متخصصان انسانشناسی و علوم اجتماعی ایران بتوان به زودی این نشریه را به جایگاهی که شایسته آن است رساند. اما آنچه در بالا به تفصیل بیان شد نشان میدهد این نشریه اگر میتوانست با تیم قبلی به جایگاه مناسبی برسد، در ۲۳ سال گذشته رسیده بود. یادآوری این نکته لازم است که انجمن انسانشناسی (بهعنوان صاحب امتیاز نشریه نامه انسانشناسی) هم وضعیت مشابهی دارد. برای نمونه در سال ۱۳۹۹ با رتبه A از سوی رئیس اسبق (دکتر عربستانی) تحویل رئیس سابق (دکتر رفیعفر) گردید؛ اما رئیس سابق آنرا در سال ۱۴۰۲ با رتبه Dتحویل رئیس کنونی داد. در سال ۱۴۰۳ (یعنی طی یک سال) رئیس و هیئت مدیره جدید توانستند رتبه انجمن را یک پله ارتقا داده و به C برسانند (رتبه سال ۱۴۰۴ هنوز مشخص نشده است).
بههر صورت، نسخهای از تخلفات و وضعیت نشریه در دوران سردبیر پیشین به کمیسیون نشریات وزارت علوم فرستاده خواهد شد تا در این باره تصمیمات لازم را بگیرند.