گزارش نشست علمی و تخصصی نشست فوتبال و هویت ملی ایرانیان

این نشست در تاریخ 97.02.24 در ساعت 13.30  در سالن باقرالعلوم دانشگاه مازندران  با همکاری مشترک دفتر انجمن انسان شناسی ایران در دانشگاه مازندران و پژوهشکده مردم شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و گروه علوم اجتماعی برگزار شد.

در بخش سخنرانی ها:

سخنرانی اول:

 دکتر محمود شارع پور استاد جامعه شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران به این نکات توجه ویژه ای داشته اند که فوتبال در کمال ساده بودن در بین دیگر ورزش ها از نظر قوانین و همچنین از نظر اینکه به راحتی در هر نقطه مکانی با هر چند نفر می شود این بازی را انجام داد چطور قدرت این را دارد که اعضا را به یکدیگر مرتبط کند و چطور این ورزش به ظاهر ساده قومیت ها و گروه ها را به یکدیگر پیوند می زند و در سطح کلان ملت ها را به یکدیگر پیوند می دهد. دکتر شارع پور همچنین ادامه داده اند که فوتبال از عمده ورزش هایی است که با رسانه و تجارت در ارتباط است. او همچنین به این که چگونه ملت ها  عناصر فرهنگی شان در فوتبال را به نمایش می گذارند اشاره داشت.

سخنرانی دوم:

 علیرضا حسن زاده دومین سخنران سمینار علمی فوتبال و هویت ملی ایرانیان، در ادامه این نشست به ارائه سخنرانی خود پرداخت. وی نخست با مثالی از جام  جهانی سال 1954 که در آن سه کشور از کشورهای متحدین شامل آلمان، اتریش، و مجارستان، در عرصه ورزش مقام های اول تا سوم را از آن خود کردند،گفت: شکست در عرصه سیاسی با پیروزی در عرصه ای نمادین یعنی جام جهانی فوتبال امید را در میان مردم این کشورها برای آغازی دوباره در ارتباط با جهان زنده کرد. حسن زاده گفت آغاز توسعه چین که امروزه یکی از بزرگ ترین افتصادهای جهان را دارد با حضور این کشور در صحنه های ورزشی و تعامل و  گفت و  گو  با کشورهای جهان از طریق ورزش همراه بود. سپس با ذکر مثالی از ادبیات کلاسیک  مردم شناسی در آثار گیرتز که به تحلیل جنگ خروس در مردم شناسی ورزش و بازی می پردازد، گفت مطالعات مردم شناسی ورزش به کمک تغییر و تحولات ورزش، می تواند تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جوامع را به ما نشان دهد و به این دلیل است که مردم  شناسان ورزشی چون فوتبال را پدیده تام اجتماعی می نامند. حسن زاده در ادامه بحث خود توضیح داد، فوتبال در ایران، به عنوان ورزشی که با رشد شهرها گره خورده است،ما را  با ظهور صورتی جدید از آیین رو به رو ساخت، که منبعی برای هویت ملی به شمار می آید. به این ترتیب در کنار عناصر کهنی چون نوروز، محرم، یلدا، و غیره باید از عنصری جدید به نام فوتبال یاد کرد که در تعریف و بازتعریف هویت ملی ایرانیان نقشی کلیدی بازی می کند. حسن زاده گفت، اگر هویت را یک روایت پویا که دارای فرازهای حماسی و تراژیک است، تعریف کنیم، فوتبال یکی از قوی ترین روایت های موجود، چند صدایی و مدرن در ایران است که در آن فرازهای حماسی چون پیروزی بر حریفانی چون استرالیا و غیره را می بینیم و هم شکست هایی که تاثر ملی را به دنبال داشته است. حسن زاده ضمن اشاره به کتاب خود موقعیت آیینی و موقعیت هنجاری که به طور مفصل به بررسی مردم شناختی فوتبال در تاریخ ایران پرداخته است گفت، فرهنگ هواداری در ایران، صورت های مهمی از تحول را پشت سر گذاشته است، که می  توان آن را از آستانگی مذکر تا ظهور کاروناوالی فوتبال در ایران به معنی ظهور صورت های چند صدایی دانست، که در آن همه گروه های اجتماعی حضور دارند، اقوام ایرانی، زنان و مران همگی پیروز ملی را در میدان های بین المللی و منطقه ای جشن گرفته اند، و شادمانی خیابانی آنان نشان می دهد که چگونه فوتبال از جمله عناصر کلیدی است که امکان بازنمایی چند صدایی هویت ملی در ایران را فراهم ساخته و حوزه عمومی را به هویت ملی پیونده زده است.وی تصریح  کرد فوتبال اکنون به حافظه قومی ایرانیان تبدیل شده و نقشی برجسته و مشارکتی بزرگ در ساخت معانی  مهمی چون هویت ملی دارد